HİPERAKTİF ÇOCUKLAR
|
| DİKKAT
EKSİKLİĞİ ve HİPERAKTİVİTE DURUMU NEDİR ? |
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite durumu adından da anlaşılacağı gibi çocuklarda
genellikle doğumdan beri var olan ve özellikle 3-4 yaşlarından itibaren fark edilen,
yaşıtlarına ve gelişimsel dönemine kıyasla çok aşırı hareketlilik,
yerinde duramama ve kıpır kıpır olma durumu ile birlikte, dikkatin çok çabuk
dağılması, dikkatini uzun süre bir işte devam ettirememe ile karakterize olan
bir durumdur. Genelde hem dikkat eksikliği hem hiperaktivite durumunun birlikte yoğun
olarak bulunmasına karşın bazen hareketliliğin ön planda olduğu,
dikkat
eksikliğinin geri planda olduğu veya tam tersi olarak dikkat eksikliğinin ön planda
olduğu, hareketliliğin geri planda olduğu durumlar olabilir. Aynı zamanda
çocuğa hiperaktif diyebilmemiz için hem 7 yaşından önce bazı belirtilerin olması
hem de en az iki farklı ortamda bu tablonun görülmesi gerekir. Yani her hareketli
çocuğa hiperaktif demek mümkün değildir. Genel olarak eğilim,
hareketli
çocukların tamamına bu türlü bir tanımlamanın kullanılması şeklindedir. Ama
doğru tanı bu durumun tedavisinin önemli bir kısmını oluşturmaktadır. Yanlış
tanı durumunda başka sıkıntısı olan çocuklar hiperaktivite tedavisi ile
oyalanmaktadırlar. |
BELİRTİLER NELERDİR ? |
Bu çocuklar genel olarak dikkatlerini uzun süre toparlayamazlar,
başladıkları
işlerin sonunu getirmekte güçlük çekerler, dikkat gerektiren günlük işlerden
kaçınırlar, eşyalarını sık sık kaybederler, günlük işlerde
unutkanlıkları vardır (bu unutkanlık zeka sorunundan değil bizzat hastalığın
doğasında olan dikkat eksikliğinden kaynaklanmaktadır), işlerini düzensiz ve
dağınık yaparlar, genelde bir işten diğerine çok sık geçiş yaparlar,
karşısındakini sanki dinlemiyormuş gibi görünme ve sık sık konu
değiştirme görülür, dikkatleri ilgisiz uyaranlarla sık sık dağılır,
çalışmaları plansızdır, yaptıkları işlerde dikkatsizce hatalar
yaparlar.Ek olarak hareketlilik ile ilgili
olarak da yerinde duramama hali vardır, devamlı kıpır kıpır haldedirler,
kendi yaşıtlarına göre belirgin farklılık ile sürekli hareket halindedirler,
mobilyaların üzerinde gezme, ev içinde koşuşturma,
bir iş
yaparken sık sık ayağa kalkma gezinme halindedirler, konuşmanın sonu gelmeden
araya girerler, başkaları onların sözünü kesememekten yakınır,
ellerinde sürekli bir şeylerle oynarlar, olası sonuçlarını
düşünmeden tehlikeli işlere girme görülür, sakinlik isteyen grup içi
etkinliklere katılmakta zorlanırlar, etraftaki insanlar tarafından sık sık
hareketlilik ve çok yaramazlık konusunda uyarılırlar. Bir çocuğa hiperaktif denmesi
için bu belirtilerin tamamının olması gerekmez çoğunluğunun olması yeterlidir. |
BU DURUMUN SONUÇLARI NELER OLABİLİR ? |
Hiperaktif çocukların işlevselliği belirgin olarak bozulur, grup içerisindeki
kurallara uymakta zorlanırlar, oyun içerisindeki kurallara uyum
sağlayamayabilirler, bu uyum sorunundan dolayı sık sık öğretmeninden uyarı
alma durumu görülür. Derse konsantre olamadıkları ve dikkat eksikliği olduğu için,
çoğu zaman normal hatta normalin üstünde zeka sahibi olmalarına rağmen
derslerde göreceli başarısızlık görülür. Bu hareketlilik durumu iyi kanalize
edilemezse ek davranış sorunları gelişebilir . Tedavi edilmeyen çocukların bir
kısmında anne baba ile olan ilişkiler, arkadaş ilişkileri, öğretmen ile
olan ilişkiler bozulur. Bu çocuklar etraftan sık sık uyarı aldıkları ve yaramaz ve
tembel olarak bilindikleri için kendi özgüvenlerinde yetersizlikler olabilir. |
BU DURUM EN SIK NERELERDE GÖZE ÇARPAR ? |
Hiperaktivite ve dikkat eksikliği olan çocuklar okul çağından önce anne babaları ve
yakınları tarafından farkedilmelerine karşın en sık olarak grup ortamına uyum
sağlamaya çalıştıkları ve dikkat gerektiren işleri sık olarak yapmak zorunda
oldukları okul çağında bu durum belirgin olarak göze çarpar. |
BU DURUMA YOL AÇAN BAŞKA NEDENLER VAR MIDIR? |
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan çocuklarda diğer psikiyatrik durumlar
olabilir. Bu psikiyatrik durumlar sık olarak hiperaktivite ile karşışabilir . Bunlar
arasında öğrenme güçlükleri, karşı gelme bozukluğu,
davranış
bozukluğu, kaygı bozuklukları, kronik depresyon sayılabilir .Önemli olan bu
tanının bir çocuk ve ergen psikiyatristi tarafından psikiyatrik muayene ile
kesinleştirilmesidir. |
BU DURUMUN TEDAVİSİ NASIL YAPILMAKTADIR ? |
Tedavi konusunda temel yaklaşım ve en iyi netice elde edilen tedavi seçeneği,
ilaç tedavisidir. Türkiye'de mevcut ilaçlar ile dikkat eksikliği ve
hiperaktivite belirtileri büyük oranda kontrol altına alınabilmektedir. En sık olarak
kullanılan ilaç Amerika ve Avrupa'da uzun süredir kullanılmasına karşın,
ülkemize son yıllarda gelen ''Ritalin '' adlı ilaçtır. Başka ilaç
seçenekleri de mevcuttur. İlaç tedavisinin yanı sıra ek olarak pedagojik eğitim ile
dikkat süresini artırma ve davranışçı tedavi yaklaşımları uygulanmasında yarar
vardır. İlaç tedavisinin ne kadar devam edeceği klinik görünüm ve belirtilerin
devam etmesine göre tespit edilir. Ailelerin ilaç tedavisi konusunda memnuniyeti
oldukça belirgindir. Genelde aileler ilk başlangıç aşamasında ilaç kullanımına
sıcak bakmamalarına rağmen elde edilen fayda sonrası bu düşünceleri sıklıkla
değişmektedir. Önemli olan doğru tanı ve tedavinin yapılmasıdır.
|
|
|
|
|
